GOOOL Brazylii, czyli Głównie O Obczajach Obcokrajowców Lekcja 4

Brazylijczycy niejednokrotnie niemalże tanecznym krokiem zdobywali mistrzostwo świata w piłce nożnej. Nic dziwnego – w końcu to ojczyzna samby i capoeiry. Jednak ich kultura nie kończy się na tańcu i meczach! To wyjątkowo zróżnicowane państwo może poszczycić się niezwykłą architekturą oraz sztuką – i to z polskim akcentem! 

Pardon, pan jest pardo?

Społeczeństwo Brazylii to prawdziwa mieszanka kulturowa, bowiem żyją tam zarówno potomkowie południowoamerykańskich Indian oraz Afrykańczyków, których przodkowie zostali siłą przewiezieni na nowy kontynent by służyć swoim nowym panom. Sporo jest tutaj również Azjatów – to najpopularniejsze państwo wśród imigrantów z Kraju Kwitnącej Wiśni – najwięcej Japończyków poza samą Japonią można spotkać właśnie gdzieś pomiędzy Boa Vista, a Porto Alegre. Przodkowie wielu Brazylijczyków pochodzili z Europy, zatem są wśród nich również osoby o białym kolorze skóry. Mówiąc krótko: mieszkają tutaj wszyscy i ci wszyscy ludzie zakochują się i zakładają rodziny tworząc przy tym najróżniejsze kombinacje, a potem są z tego dzieci. 😀
Wiecie jak działa genetyka, więc wyobrażacie sobie jak w takim razie wygląda spora część brazylijskiego społeczeństwa. Powstało nawet określenie na taką właśnie wybuchową mieszankę: pardo. Nazwa pochodzi od odmiany ryżu uprawianego przez Indian, który ma jasnobrązową barwę, podobnie tak jak większość takich ludzi, natomiast samo pardo to po portugalsku ryż.
I żeby nie było, że to jakaś obraźliwe wyzwisko – to oficjalne określenie używane od lat 50. w spisach ludności przeprowadzanych przez Brazylijski Instytut Geograficzny i Statystyczny.

A tak przy okazji wiecie jak nazywa się mieszkaniec Rio de Janeiro? Carioca!

Polski akcent w Chrystusie Zbawicielu

Wcale nie chodzi mi tutaj o tego Świebodzińskiego!
Po tym jak w latach 20. rozpoczęto ogólnonarodową zbiórkę pieniędzy na stworzenie pomnika upamiętniającego setną rocznicę niepodległości Brazylii zlecono wykonanie jego projektu. Słynną figurę Jezusa z rozpostartymi ramionami zaprojektował Paul Landowski – francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia!

Tajemniczy artysta Aleijadinho

Aleijadinho, czyli Antônio Francisco Lisboa to genialny rzeźbiarz i architekt, określany czasem jako brazylijski Michał Anioł. Jego ojciec, Manuel Francisco da Costa Lisboa, był portugalskim cieślą, który wyemigrował do Brazylii, gdzie bardzo doceniono jego talent. Miał ręce pełne roboty, gdyż wówczas dobrzy fachowcy byli bardzo rozchwytywani, więc po pewnym czasie zaczął wykonywać zlecenia również jako architekt. Tutaj też spłodził Antônia z afrykańską niewolnicą i chociaż mały był bękartem, to Manuel wychowywał go razem z przyszywanym rodzeństwem. Dzięki temu chłopiec już w domu poznał tajniki fachu ojca i mógł mu pomagać w pracy i jak to często bywa w przypadku genialnych artystów – w końcu przerósł swojego mistrza. 😉
Stworzył m.in. kaplicę w kościele św. Franciszka z Asyżu w Ouro Preto lub figury dwunastu proroków do Sanktuarium Dobrego Jezusa w Congonhas. Wyrzeźbił również sceny Męki Pańskiej – drewniane figury do dziś zachwycają realizmem i emocjami jakie artyście udało się uchwycić w postaciach Jezusa, Marii czy Apostołów.

Aleijadinho - Nossa Senhora das Dores-1.jpg
By AleijadinhoUser:Dornicke, 2008-07-27., Public Domain, Link

Przydomek Aleijadinho oznacza Małego Kalekę – artysta cierpiał na tajemniczą chorobę, która deformowała jego ciało. Stracił nawet palce, ale podobno wcale go to nie powstrzymało i tworzył dalej mając zamiast dłoni hak, jednak dolegliwości sprawiały, że artysta stawał się coraz większym odludkiem, a w miejscach publicznych pojawiał się w lektyce noszonej przez jego niewolników… tylko szczerze powiedziawszy nie jest to wcale potwierdzone. Podobnie zresztą jak i cała postać Aleijadinho – niektórzy badacze twierdzą bowiem, że taki artysta nigdy nie istniał, a jego historia jest po prostu niczym więcej jak lokalną legendą, która z czasem wydostała się poza pobliskie tereny i zwojowała świat rozpalając wyobraźnię kolejnych osób. W istnienie artysty jako pierwszy zwątpił historyk Augusto de Lima Jr. – zauważył, że wzmianki o Aleijadinho nie pojawiały się aż do momentu opublikowania przez Rodrigo Bretas książki Traços Biográficos de Antônio Francisco Lisboa.

Małżeństwo i gwiazdy na fladze

Gwiazdy na niebieskim polu nie są przypadkowo rozrzucone – taki sam układ można było zaobserwować 15 listopada 1889 w Rio de Janeiro, czyli dniu w którym Brazylia stała się republiką. Gwiaździsty glob ze wstęgą Ordem e Progresso (czyli ład i postęp po portugalsku) umieszczony został na złotym rombie, który zwykło się kojarzyć z bogactwem, zaś zielone tło z równikową florą i fauną kraju. Trzeba przyznać, że takie wyjaśnienie pasuje jak ulał, ale stanowi jednak błędną interpretację – wspomniany glob zastąpił bowiem herb panującej wcześniej w Brazylii rodziny cesarskiej. Zieleń symbolizowała królewską rodzinę Bragança z której wywodził się pierwszy cesarz Brazylii Piotr I, natomiast kolor żółty należał do rodziny Castela e Lorena z której pochodziła żona Piotra, Leopoldina.

Między cesarską, a gwiaździstą flagą obowiązywała przez chwilę (a dokładnie 4 dni) flaga inspirowana amerykańską Stars and Stripes.

Arcydzieło modernizmu

Brasília, stolica państwa została zbudowana na kształt lecącego kondora lub samolotu. Wzdłuż skrzydeł znajdują się osiedla mieszkalne, zaś tłów zajmują budynki użyteczności publicznej, natomiast na głowie wybudowano pałac prezydencki, parlament, sąd najwyższy i inne budynki rządowe. Autorem takiego układu jest Lucio Costa, zaś wizjonerska architektura, która uznawana jest za arcydzieło modernizmu jest zasługą Oscara Niemeyera.

Katedra Matki Bożej z Aparecidy w Brasíli znajduje się w „głowie” miasta

Nową stolicę wybudowano w latach 60 w zaledwie trzy i pół roku i już w 1987 została wprowadzona na listę dziedzictwa ludzkości przez UNESCO. Jak łatwo się domyślić – do dziś wzbudza ogniste dyskusje w kręgach urbanistyczno-architektonicznych. 😉

Read more